امروز شنبه 09 مهر 1401

بررسی اثر شغل بر شخصیت افراد

0

جامعه شناسی پدیدار شناسی هوسرل

"ادموندهوسرل (1938-1859) بنیانگذار فلسفه پدیدار شناسی واستاد دانشگاههای کوتینگن وفر یبورگ آلمان بود او گر چه تحصیلات دانشگاهی خود را در زمینه ریاضیات وفیزیک دنبال کرد ولی با آشنایی با روان شناسی جدید که توسط ویلهم وونت مطرح شده بود شدیدابه تحقیقات تجربه گرایانه روانشناسی گرایانه گرایش پیدا کرد اما پس از مدتی دیدگاههای آزمایشگاهی آزمونهای تجربی رفتار گرایانه را مورد انتقاد قرار داد و با استفاده از معانی ومفاهیم ایده الیسم آلمانی پایه های مکتب پدیدارشناسی را بنیان نهاد. با نقد در دیدگاههای مکتب روانشناسی گرایی معتقد می شود که هستی آنگونه که بینش طبیعت گرایی هوسرل تصور می کرد امر حاصل از تعیین وتا یثرات عوامل خارجی نیست بلکه بایدبه عنوان واقعیتی نهفته کشف گردد او مطالعه تجربی را تنها شناخت سطحی ووقایع می دانست که مملو از ساختهای مبهم و غیر واقعی است.لذا درجستجوی باطن اشیاءبرآمده وبا شعار برگشت به اشیاءمکتب پدیدار شناسی خود را بنیان نهاد.تا بتواندواقعیت نهفته یا پدیدار اشیاءرا در باطن آنها پیدا کند. او معتقدبودکه پدیده چیزی است که بایستی آشکار و پدیدار شود لذا باید به دنبال واقعیتی بود که سبب این پدیداری گشته است پس میان واقعیت و پدیده تفاوت وجود دارد (بود) در پدیدارشناسی هوسرل وجود طبیعی است که از سر تفکر عادتی حاصل شده است و بایستی کنار گذاشته شود تا (نمود) یا پدیده)نمایان گردد وکار یک پزوهشگر شناخت پدیده یا نمود اشیاءو رخداده است این نگرش دو گانه- پدیده وبود)سبب شد که هوسرل هستی رادردوشکل متفاوت موردشناسایی قراردهد: یکی شکل طبیعی آن ودیگری شکل خنثی یاپدیداری آن. اومعتقدبودکه هرعملی دارای نیت است همین امر بانیت است که بایدموردمطالعه قرارگیرد.این نیست که د ر پس نمودهای ظاهری وقوالب مصنوعی وهنجاری پنهان است بایدشناخته شود تاپس ازآن عمل آگاهانه فردقابل شناخت ودستیابی قرارگیرد (تنهایی.1377ص190).


پس اگربخواهیم بانظریه پدیدارشناسی هوسرل رفتارهای خاص شاغلان هر شغل رابررسی کنیم بایدبدنباله علت پنهانی وواقعی این رفتارها باشیم یعنی اگرخصوصیات شخصیتی خاص یک شغل ونیزتشابه این خصوصیاتها (مخصوصا"ویزگیهای ظاهری) را میان صاحبان آن شغل رابه عنوان پدیده ای که آشکاروپدیدار بگیریم باید نیتی راکه این پدیده رابوجود آورده است را پیداکنیم.
کنش متقابل اجتماعی گافمن
کار دیگری که در این مورد انجام گرفته خود در زندگی روزانه (1959) اثر اروین گافمن است گافمن یکی از شخصیتهای نظریه نوین کنش متقابل نمادین به شمار می آید به نظر وی آدمها برای نگهداشت تصویر ثابتی از خود،برای مخاطبان اجتماعی شان اجرای نقش می کنند گافمن در نتجه علاقه به اجرای نقش به نظریه نمایشی روی آورد.
نظریه نمایشی گافمن:بنا بر این نظریه زندگی اجتماعی یک رشته اجرای نقشهای نمایشی همانند ایفای نقش در صحنه نمایش است.برداشت گافمن از خود با رهیافت نمایشی او شکل گرفته بود به نظر گافمن شخصیت یک فرد را تنها خود به وجود نمی اورد بلکه آن با برخوردهای او با دیگران و افرادی که نزردیک او هستند به وجود می آید (شخصیت یک اثر نمایشی است که در صحنه نمایش بوجود می آید) (گافمن، 1959،ص253).
به نظر گافمن افراد در هنگام برخورد با دیگران می کوشند جنبه ای از خود را نمایش دهند که مورد پذیرش دیگران باشد افراد می خواهند خودی را که به حضار نشان می دهند به اندازه ای نیرومند باشد که آنها را به همان سان که خودشان می خواهند نشان دهد و نیز افراد می خواهند که نمایش آنها حضارشان را وادارد تا داوطلبانه به دلخواه آنها عمل کنند. (ثلاثی،1377ص 292).
گافمن سپس نمای شخصی را به قیافه و منش تقسیم می کند.قیافه شامل آن چیزهایی می شود که منزلت اجتماعی نمایشگر را به حضار نشان می دهد.منش،به دیگران یادآور می شود که چه نوع نقشی را باید از یک نمایشگر در یک موقعیت معین انتظار داشته باشند.منش عجولانه و منش صبورانه،دو نوع اجرای نقش کاملا متفاوت را نشان می دهندوما عموما انتظار داریم که قیافه ومنش با یکدیگر همخوانی داشته باشد (ثلاثی،1377ص 293).
-جمع بندی چارچوب نظری
پس در حین اینکه شخصیت در اثرعوامل مختلف تشکیل می شودولی نقش محیط در این میان غیر قابل انکار است که محیط در اثر اجتماعی شدن فرد بر شخصیت وی تاثیر می گذارد." اجتماعی شدن فرایندی است که بوسیله آن از طریق تماس باانسانها دیگر کودک ناتوان به تدریج به انسانی آگاه ودانا وماهر درشیوه های رفتارویزه فرهنگ ومحیط معینی تبدیل می شود عوامل اجتماعی شدن نیزشامل خانواده گروه همسالان مدارس رسانه های همگانی وبلاخره محیط کار است. کار درهمه فرهنگها زمینه مهمی است که فرایندهای اجتماعی شدن درآن عمل می کنندمحیط کاراغلب تقاضاهای جدبدی رامطرح می کند که شایدمستلزم سازگاریهای عمده ای در شیوه نگرش یارفتار فرد باشد"(گیدنز.1378 ص 95).
زندگی گروهی وکار گروهی چه درسرگرمیها وچه درانجام دادن کارهای روزمره درموجودیت ماجایگاهی بسیار مهم دارد همه در درون گروهی متولد می شویم که خانواده می نامیم به تدریج که زمان رفتن به مدرسه فرامی رسد به گروههایی وارد می شویم که از همسالان وبه شکل اختیاری تشکیل می شوند بعدها تقریبا"کل زندگی خودرا به این ترتیب اداره می کنیم که درسازمانهای دولتی غیردولتی وحتی درمشاغل آزاد به صورت گروهی کارمی کنیم(گنجی.1380ص275)
بنابراین اگر کار یا شغل را به عنوان یک گروه اجتماعی در نظر بگیریم برای اینکه عضو این گروه اجتماعی شویم بایدبا اعضای دیگر گروه کنش متقابل داشته باشیم وهدفهای مشترکی رادنبال کنیم ورابطه ی ثابتی با آنها داشته باشیم ومسلما"وابستگی بین مابوجود خواهد آمدوآگاهانه برای اینکه در این گروه پذیرفته شویم با اعضای آن همانندسازی خواهیم کرد یعنی سعی می کنیم با آنها هم عقیده وهمرنگ شویم علاوه بر آن همانطور که قبلا"گفتیم هر شغل وهر کار مقتضیات خاص خودرا داردوافراد دارای آن شغل باید خودرا با آن مقتضیات وفق دهندو نقشهایی را بازی کنند وهمچنین با مرور زمان افکار واحساسات وسلیقه های اعضا در همدیگر نفوذ می کند و تقریبا" همرنگی وبازی نقشی خاصی در گروه بوجود می آید ونیز کاروشغلی که فرد انجام می دهد به مرور وبا گذشت زمان علا وه بر نگرش فرد وطرزبرخورد وصحبت اوحتی در نوع حرکات اعضای بدن او مانندحرکات دست وطرز راه رفتن ونیز در نوع چین وچروک چهره ودستهای او تا ثیر بسیار زرفی می گذارد.
روش انجام پژوهش
برای بررسی تاثیرشغل برشخصیت افراد بویزه خصوصیات ظاهری آنها به دلیل اینکه این پژوهش در سطح خرد می باشد ازمیان روش های تحقیق از روش توصیفی و از ابزارهای مشاهده مستقیم سیستماتیک استفاده نموده ایمبدین ترتیب که براساس چارچوب نظری تحقیق ومشخصات ظاهری یک فردبا استفاده از مشاهدات مستقیم از نمونه های مورد نظر ونیز با استفاده از تکنیک بحث گروهی یک پرسشنامه ای تنظیم کرده وآنرابه صورت مقیاس اسمی بدلیل اینکه این مقیاس قابل مشاهده است کد گزاری نمودیم و به عنوان ابزاری برای تحلیل انتخاب کردیم ونحوه جمع آوری اطلاعات خود را با روش مشاهده مستقیم بدین صورت که ابتدا خصوصیات ظاهری افرادرا مورد نظر قرار داده و بعد خود اقدام به تکمیل خصویات ظاهری آن فرد براساس متغیرهای خود نمودیم (رفیع پور 1382،59).
در این پژوهش متغیرهای متعددی برای بررسی مشخصات ظاهری بکار برده شده است که در این مقاله به بیان متغیرهای اصلی و مشخصات ظاهری شغلهای مورد بررسی بر اساس این متغیرها خواهیم پرداخت که این متغیرها و تعریف عملیاتی آنها نیز به صورت زیر می باشد:
سن (نوجوان.جوان.میانسال.پیر)سلیقه(لباسهای اتوکشیده شده.لباسهای چین وچروک دار0لباسهای کثیف.معمولی) پیراهن(آستین کوتاه.معمولی0ساده یک رنگ.ساده چارخانه.انداخته شده به روی شلوار.فرم)کت(تک کت.کت کاموا.کت وشلوار.کت وشلوار با جلیقه) شلوار (لی.پارچه ای.پیله دار.راسته.تنگ.دمپاگشاد)طرز صحبت(عامیانه.تند.خشن.کم حوصله.آرام.بلند.فیلسوفانه.عادی)طرز نگاه کردن(سست.تیز.عارفانه.عاشقانه.عادی) نوع ریش(طبیعی.پرفسوری.ستاری.لنگری.بزی.ته ریش.خط ریش.سه تیغ.سه تیغ با ماشین)نوع سیبیل(طبیعی.دست کاری شده.قاجاری.پرپشت.رنگ گذاشته شده.سه تیغ) مو(کچل.نیمه کچل.فرفری.کوتاه.جلو کوتاه عقب موهای بلند.به عقب داده شده.فرق از چپ.فرق از راست.فرق از وسططرز راه رفتن(آرام.سریع.پرشی.چپ راستی معلق.چپ راستی.دورانی.قوزی.پهلوانی.افتاده)کفش(اسپورت.بنددار.تازه مد.کتانی واکس زده شده.پاشنه دار و بدن پاشنه) کیف(سامسونت.دستی.کلاسور.زمبیلی.ورزشی.مسافرتی.سررسید.کوچک.جادار) انگشتر(طلا.نقره.پلاتین.مذهبی.دوتا انگشتری) سیگار(ارزان قیمت.گران قیمت. متوسط) خودکار (بیک در جیب پیراهن.فلزی در جیب پیراهن.بیک روی کت.فلزی روی کت فلزی در کیف.بیک در کیف.خودکار معمولی در کیف)صورت (چین وچروک در فک.چین وچروک صورت.چینو چروک ابرو.چین وچروک دور دهان.چین وچروک در پیشانی صاف)
در انتخاب نمونه مورد بررسی با استفاده از ابزارهای تخمین و پرس وجو به تدوین چارچوب آماری پرداختیم و با در نظر گرفتن استانداردهای لازم زمینه جهت انتخاب نمونه از مشاغل مختلف ده نوع شغل راازشهرستانهای تبریزواهر انتخاب کردیم وبدین ترتیب نمونه ی آماری ماشامل 54 نفر میوه فروش از تبریز و57 نفرسوپر مارکت دارازتبریز و55نفرراننده و59 نفراز فروشندگان و57 نفر نجار 53نفرزرگرو 56نفرپزشک و60نفرکارمندازاهر و 60 نفرمعلم مرد از اهر و 60 نفر معلم خانم از اهر می باشد
در جمع آوری داده ها باهمکاری دانشجویان پیام نور اهر وتبریزوبر اساس آموزش و مدیریت مستمر بر اجرای تحقیق اطلاعات لازم را جهت شناسایی مشخصات ظاهری جمع آوری نمودیم.